Wednesday, October 10, 2012

ሰባት ጥንታዊ የዋሻ ቤተ መቅደሶች በቆጠር ገድራ ተገኙ

Kotere 03(ማኅበረ ቅዱሳን):- በጉራጌ ሀገረ ስብከት ቆጠር ገድራ በተሰኘ ስፍራ ጥንታዊ የዋሻ ቤተ መቅደስ እንደተገኘና የኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን እንደተተከለ ሰማን፡፡ ቦታው ድረስ ለመሄድ ወስነን የሚመለከታቸው የሀገረ ስብከቱ ሓላፊዎችን ለማግኘት ጥረት አደረግን፡፡ ተሳካልን፡፡ ከአዲስ አበባ ወልቂጤ ያደረግነው ጉዞ የተሳካ ነበር፡፡

ጉዞ ወደ ቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም

ወደ ቆጠር ገድራ የተጓዝነው መስከረም 14 ቀን 2004 ዓ.ም. ነው፡፡ ወቅቱ በኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ እምነት ተከታዮች በተለይም በጉራጌ ብሔረሰብ ዘንድ በድምቀት ከሚከበሩ በዓላት አንዱ የሆነው የመስቀል በዓል ሲሆን ዋዜማ በመሆኑ ተወላጁ ከተለያየ የሀገሪቱ ክፍሎች በተለይም ከአዲስ አበባ እና በሚያስገርም ሁኔታ እየጎረፈ ነው፡፡ “መንገዶች ሁሉ ወደ ጉራጌ አገር ያደርሳሉ” የሚል አስኝቶታል፡፡ የግልና የሕዝብ ማመላላሻ አውቶቡሶች መንገዱ ጠቧቸዋል፡፡ በተለይም ወልቂጤን ይዞ ሌሎችም የገጠር ከተሞች ለየት ባለ የትራፊክ መጨናነቅ ላይ ናቸው፡፡


Kotere 02ከቀኑ 5፡30 ስዓት ከሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ መጋቤ ስብሐት ሳህሉ ተሰማና ቤተሰቦቻቸው ጋር በመሆን  ከወልቂጤ ወደ ቆጠር ገድራ ጉዞ ጀመርን፡፡

በጉዟችን መጋቤ ስብሐት ሳህሉ ተሰማ ስለቆጠር ገድራ እንዲህ አወጉኝ፡፡
ቆጠር ገድራ

“ቆጠር ገድራ ከጉራጌ ዞን ዋና ከተማ ከወልቂጤ ከተማ በግምት 55 ኪሎ ሜትር ርቀት ላይ ይገኛል፡፡ ቆጠር ማለት ቦታውን የመሠረተው ሰው ስም ሲሆን ትውልዱ በዚያ ቦታ ስለተስፋፋ የቤተሰብ ወይም የጎሳ ስም ሆኗል፡፡ በአካባቢው አጠራር ገድራ ማለት ደግሞ የዛፍ ዓይነት ነው፡፡ አካባቢው ገድራ በተሰኘው የዛፍ ዓይነት የተከበበ በመሆኑ ቆጠር ገድራ ተብሏል፡፡ ደኑ የተፈጥሮ ሲሆን ማኅበረሰቡ ከደኑ ማንኛውንም እንጨት እንዳይቆርጥ በቃል ኪዳን ተሳስረዋል፡፡ አባቶች ልጆቻቸውን ሲያስጠነቅቁ “ልጄ ቆጠር ገድራ ደን ውስጥ ገብተህ የጥርስ መፋቂያ ልትቆርጥ ትችላለህ ነገር ግን ከደኑ ከመውጣትህ በፊት ጣለው” እያሉ ያስጠነቅቃሉ፡፡ በዚህ መልኩም ተጠብቆ ኖሯል፡፡ ከብቶች ደኑ ውስጥ ገብተው ሣሩን ግጠው ሊወጡ ይችላሉ ነገር ግን ምሳር ይዞ መግባት አይቻልም፡፡”

“እስከ ዓፄ ምኒልክ ዘመነ መንግሥት በአካባቢው ምንም ዓይነት ቤተ ክርስቲያን አልነበረም፡፡ በዘመኑ የአካባቢው ምእመናን ቤተ ክርስቲያን መትከል ፈልገው የተወሰኑ ቦታዎችን መርጠው እጣ ሲያወጡ ይነኹራ ለተሰኘ ቦታ በተደጋጋሚ እጣ ስለወጣ የመድኀኔዓለምን ታቦትን ይነኹራ ላይ ይተክላሉ፡፡ የብዙዎች ፍላጎት ግን ቆጠር ገድራ ላይ እንዲተከል ቢሆንም ሳይሳካ ቀረ፡፡ የመድኀኔዓለም ቤተ ክርስቲያን እያረጀ በተደጋጋሚ የተሠራ ሲሆን በአሁኑ ወቅት ትልቅ ሕንፃ ቤተ ክርስቲያን በመታነፅ ላይ ይገኛል፡፡”

“በቦታው ላይ በ2002 ዓ.ም. የሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ የነበሩት ብፁዕ  አቡነ መልከ ጼዴቅ የመሠረት ድንጋይ እንዲያኖሩ ወደ ስፍራው በማምራት ላይ ሳሉ ቆጠር ገድራ ሲደርሱ እድሜ  ጠገብ በሆነው ደን ሲያልፉ መኪናቸውን አስቁመው ደኑ መሀል ላይ በመግባት ይቀመጣሉ፡፡ “ገዳም ገዳም ሸተተኝ ከዚህ አልወጣም” ይላሉ፡፡ ከብዙ ክርክርና ጭቅጭቅ በኋላ ዝናቡም በመምጣቱ በልመና ወደ ይነኹራ መድኃኔዓለም ይሄዳሉ፡፡ ምእመናንን ካስተማሩ በኋላ የመሠረት ድንጋይ እንዲያኖሩ ሲጠየቁ “ዛሬ እዚህ ቦታ ላይ የመሠረት ድንጋይ እንዳኖር እግዚአብሔር አልፈቀደልኝም፤ ወደ አዲስ አበባ ተመልሰን በጉዳዩ ላይ እንነጋገር” በማለታቸው የመሠረት ድንጋዩን ሳያስቀምጡ ተመለሱ፡፡ አዲስ አበባ ላይ በተደረገው ውይይት ይነኹራ ላይ መድኀኔዓለም፤ ቆጠር ገድራ ላይ ደግሞ ብፁዕነታቸው የወደዱትን ታቦት እንዲተክሉ ስምምነት ላይ ተደረሰ፡፡ የኪዳነ ምሕረት ታቦት እንዲተከል መመሪያ ቢሰጡም በጠና በመታመማቸው የመሠረት ድንጋይ ሳያኖሩ ከዚህ ዓለም በሞተ ሥጋ ተለዩ፡፡ በህመማቸው ወቅትም እንዲያሳኳቸው  ይመኟቸው ከነበሩ ሥራዎች አንዱ ይህንን የቆጠር ገድራ ኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያንን ጀምሮ መጨረስ እንደነበር ለሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ ያጫውቷቸው እንደነበር ይገልጻሉ፡፡ ብፁዕነታቸው በተናገሩት ቃል መሠረት ጥቅምት 2003 ዓ.ም. ቤተ ክርስቲያኑን ለመሥራት የመሠረት ድንጋይ የተጣለ ሲሆን ነሐሴ 16 ቀን 2004 ዓ.ም. ተጠናቆ ቅዳሴ ቤቱ ተመርቋል፡፡” በማለት ስለ ቦታው የሚያውቁትን ነገሩኝ፡፡

አእምሮዬ አላረፈም፤ ቆጠር ገድራ ከመድረሳችን በፊት ስለመነኩሴው ማንነት ይነግሩኝ ዘንድ አሰብኩ፡፡

“መነኩሴው ማን ናቸው፤” ስል ጠየቅኋቸው፡፡

የመነኩሴው አመጣጥ በሀገረ ስብከቱ ዋና ሥራ አስኪያጅ አንደበት

“ኅዳር 2003 ዓ.ም. አንድ እንግዳ በእድሜ ለጋ የሆኑ አባት ወደ ቢሮዬ መጡ፡፡ መነኩሴ መሆናቸው አለባበሳቸው ይመሰክራል፡፡ ዕድሜያቸውKotere 01 ሃያ እንኳን እንደማይሞላ እርግጠኛ ነበርኩ፡፡ ከሰላምታ ልውውጥ በኋላ ከዚህ በፊት ቤተ ክርስቲያን ለማሠራት ባደረጉት ጥረት ከተለያዩ ሀገረ ስብከቶች የተጻፈላቸው በሊቀ ጳጳስ የተፈረመ የምስክር ወረቀት ሰጡኝ፡፡ የምስክር ወረቀቱን ተመለከትኩ፡፡ አባ ገብረ ክርስቶስ ይባላሉ፡፡ “ዕድሜዎ ስንት ነው” አልኳቸው፡፡ “ዐሥራ ሰባት” ነበር ያሉኝ፡፡ አልተጠራጠርኩም፡፡

“እግዚአብሔር መርቷቸው ወደዚህ ቦታ እንደመጡ፤ በተሰጣቸው ጸጋ ቤተ ክርስቲያን በሚሠራበት አቅማቸው የፈቀደላቸውን ያህል እያስተባበሩ እንደሚሠሩ ገለጹልኝ፡፡ በተጨማሪም በሀገረ ስብከታችን የመሠረት ድንጋይ ተጥሎላት ያልተሠራች የኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን እንደምትገኝ፤ ዙሪያዋ በዋሻ የተከበበች እንደሆነችና ይህንን ቤተ ክርስቲያን ምእመናንን በማስተባበር ለመሥራት፤ እንዲሁም፤ የዋሻ ቤተ መቅደሶቹ የሚገኙበትን ለማሳየትና ቅርሶቹን ለማውጣት እንደመጡ በልበ ሙሉነት ተናገሩኝ፡፡”

“በአነጋገራቸው በጣም ተደነቅሁ፡፡ ስለ ቆጠር ገድራ እንደሚናገሩ ገባኝ፡፡ ነገር ግን እኔ የአካባቢው ተወላጅ ነኝ፡፡ እንኳን ዋሻ አውሬ የቆፈረው ጉድጓድ አልፎ አልፎ ካልሆነ በስተቀር እንደማይገኝ ነገረኳቸው፡፡”

“ግድ የለም፥ ዋሻውን እኔ አሳያለሁ፤ እዚያ ብቻ ወስደው ይጣሉኝ፡፡ በአካባቢው ጸጉረ ልውጥ ሰው ሲመጣ ነዋሪው ይጠራጠራል፡፡ እረኞችም እንዳያስቸግሩኝ ከቤተ ክርስቲያኑ አሠሪ ኮሚቴ ጋር ያገናኙኝ” አሉኝ፡፡ እኔም በጥያቄያቸው መሠረት ከኮሚቴው ጋር አገናኘኋቸው፡፡ ከተወሰኑ ቀናት በኋላ የሰንበት ትምህርት ቤት ተማሪዎችን ሰብስበው የመጀመሪያውን ዋሻ መርተው እንዲቆፈር አደረጉ፡፡  በአጠቃላይ ሰባት ዋሻዎች የተገኙ ሲሆን  የተገኙት በጥልቀት ቁፋሮ ሳይሆን በትንሹ በዶማና አካፋ ጫር ጫር ተደርገው ነው፡፡ ሁኔታውን ለማየት የሀገረ ስብከቱ አገልጋዮች ተሰባስበን በመሄድ እያንዳንዱን ነገር በጥልቀት ተመልክተናል፡፡ ሰባቱንም ዋሻዎች ሲያሳዩ ትክክለኛውን መግቢያ በሮቻቸውን እየጠቆሙ ነው ያስቆፈሩት፡፡ የእግዚአብሔርን ድንቅ ሥራ ተመልክተን ተመልሰናል፡፡

“የሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ቀሌምንጦስም ማየት አለብኝ በማለታቸው ይዘናቸው በመሄድ እንዲጎበኙ አደረግን፡፡ እሳቸውም በእግዚአብሔር ድንቅ ሥራ በመገረም ገና ቤተ ክርስቲያኑ ተሠርቶ ሳይጠናቀቅ ቦታውን ጥንትም በአባቶች የተገደመ እንደነበር በመግለጽ “የቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም” በማለት ሰየሙት፡፡”

Kotere 05“መነኩሴው ዋሻውን ከሌላ ቦታ አመጡት ማለት አንችልም፡፡ ከቦታ ቦታ መንቀሳቀስ አይችልምና፡፡ በመንፈስ ቅዱስ ተገልጦላቸው የኢትዮጵያ ኦርቶዶክስ ተዋሕዶ ቤተ ክርስቲያን ታሪክ ጥንታዊነት አንዱ ምስክር ሆኗል፡፡ ድንገት ተቆፈረ ማለትም አንችልም በአካባቢው ምንም ዓይነት የተቆፈረ አፈር አይታይም፡፡ አንድ ብቻ አይደለም ሰባት ናቸው፡፡ የእግዚአብሔርን ድንቅ ሥራ ከማድነቅ ውጪ ምን ልንል እንችላለን፡፡” በማለት ነበር ስለመነኩሴው አመጣጥ የገለጹት፡፡

ከወልቂጤ ከተማ፣ ወልቂጤ ዩኒቨርስቲ፣ ቲናው አበባ ልማት፣ አጓች ተረህ፣ ሙጣና ወይራ፣ ሸብራ ደን፣ ዴሰ፣ ገጨ፣ አገና፣ ሶር ገረፋ፣ ቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም 55 ኪሎ ሜትርን አገባደድን፡፡ ዳገት ቁልቁለቱን እየወጣን እየወረድን አንዳንድ ቦታ ደግሞ ጭቃው አላስኬድ እያለ ከመኪና ወርደን በእግር እየተጓዝን ደረስን፡፡ መጋቤ ስብሐት ቤተሰቦቻቸውን ይዘው ሲሔዱ እኔ ገዳሙ በር ላይ ወረድኩኝ፡፡

ቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም፡፡

የገዳሙ ክልል ባማረ የእንጨት አጥር በሽቦ ታጥሯል፡፡ አካባቢው ረጅም ዘመናትን ባስቆጠሩ በጥድ፣ በዝግባና ሌሎች ዛፎች ተከቧል፡፡ አልፎ አልፎ የሚያልፉ የመኪናዎች ድምጽ ከመሰማቱ ውጪ በንፋስ የተደገፈ የዛፎቹ ሽውሽውታ በወፎች ዝማሬ ታጅቦ ነፍስን በተመስጦ እንድትንሳፈፍ ያደርጋል፡፡ በሩን አልፌ ወደ ውስጥ ዘለቅሁ፡፡ ሣሩ በእግር ሊረግጡት ያሳዝናል፡፡ በዘመናዊ ሣር ማጨጃ የተከረከመ ይመስላል፡፡ ወዲያው ጫማዬን አውልቄ ከአንዱ ዛፍ ጥግ አኖርኩት፡፡ ግቢውን በዐይኖቼ ሞልቼ ቃኘሁት፡፡ በልምላሜ የታጠረ በረጃጅም ጥዶች ያሸበረቀ ምድራዊ ገነት መስሎ ታየኝ፡፡ “እግዚአብሔር አምላክም በኤዶም በስተ ምሥራቅ ገነትን ተከለ፡፡ የፈጠረውንም ሰው በዚያ አኖረው፡፡” ዘፍ.2፥4 የሚለውን የመጽሐፍ ቅዱስ ቃል አስታወሰኝ፡፡

ፊት ለፊቴ የኪዳነ ምሕረት ቤተ ክርስቲያን ይታየኛል፡፡ ወደዚያው አመራሁ፡፡ የመሠረት ድንጋዩ ላይ በእምነ በረድ  የተጻፈው ጽሑፍ መች እንደተጣለ ይናገራል፡፡ ጥቅምት 13 ቀን 2003 ዓ.ም.፡፡ የመሠረት ድንጋዩን አልፌ ከተሳለምኩ በኋላ የዕለት ጸሎቴን አድርሼ በቤተ ክርስቲያኑ ዐውደ ምሕረት ላይ ከሚገኙት አግዳሚ ወንበሮች አንዱ ላይ አረፍ አልኩ፡፡ በዙሪያዬ ከአእዋፋት በስተቀር ዝር የሚል የለም፤ ከአእዋፋት ድምጽ ሌላ የሚሰማ ነገር የለም፡፡ የመጣሁበትን ጉዳይ እስክዘነጋ ድረስ በተመስጦ ኮበለልኩ፡፡ ከደቂቃዎች በኋላ ወደ ራሴ ስመለስ ውስጤ በሐሴት ተሞልቶ እዚሁ ኖሬ በሞትኩ አሰኘኝ፡፡ ቅዱሳን አበው ቆመው በጸለዩበት፤ በሕይወት ዘመናቸው በጾምና ጸሎት ተወስነው አጋንንትን ድል በነሡበት፤ ቃል ኪዳን በተቀበሉበት ስፍራ ሳይገባኝ ተገኝቻለሁና በደስታ ተዋጥኩ፡፡

ከቆይታ በኋላ አንዲት እኅት ቤተ ክርስቲያኑን ስትሳለም አየኋት፡፡ ብቻዬን ባለመሆኔ ውስጤ ይመላለስ የነበረው ስጋት ተወገደ፡፡ ጸሎትዋን እሰክትጨርስ ጠብቄ ላናግራት ወሰንኩ፡፡

በወጣትነት የዕድሜ ክልል የምትገኘው እኅት ሳታነመታ ወደ እኔ ቀርባ “ማንን ፈልገህ ነው” አለችኝ፡፡

“አባን ፈልጌ ነበር፡፡” አልኳት፡፡

“ያየኋቸው ጠዋት ነው፡፡ እስቲ ዋሻው ውስጥ ካሉ ልፈልግልህ” ብላኝ ከአጠገቤ ራቀች፡፡

ከሃያ ደቂቃ በኋላ ተመልሳ መጥታ “የሉም፥ እስቲ ትንሽ ታግሰህ ጠብቃቸው፡፡ በሰላም ነው የፈለካቸው /ሰዓቱ ይረፍድብሃል እንጂ መምጣታቸው አይቀርም፡፡ እስቲ ኪዳነ ምሕረትን ተማጸናት” ብላኝ ትታኝ ሄደች፡፡ ውስጤን መርምራ የደረሰችብኝ መሰለኝ፡፡ ባላገኛቸውም እዚሁ ደጀ ሰላም ለማደር ወስኜ ቄጤማ ወደ ተጎዘጎዘበት ዋናው የቤተ መቅድሱ በር ተጠግቼ ተቀመጥኩ፡፡ 30 ደቂቃዎች እንዳለፉ የቅድሟ እኅት ወደ እኔ ስትመጣ ተመለከትኩ፡፡ “በርቀት ቆማ ከየት ነው የመጣኸው/ ምንድነው የምትፈልገው ይሉሃል” አለችኝ፡፡
“ከአዲስ አበባ ከማኅበረ ቅዱሳን ነው የመጣሁት፡፡ጋዜጠኛ ነኝ፡፡” አልኳት፡፡

“ከየት ነው ያልከኝ” በደንብ ማረጋገጥ የፈለገች መሰለኝ፡፡

“ማኅበረ ቅዱሳን!” አልኳት ደግሜ፡፡

ተመልሳ ሄደች፡፡

ከጥቂት ደቂቃዎች በኋላ ተመልሳ መጥታ “ትንሽ ጠብቃቸው ጸሎት እንደጨረሱ ይመጣሉ” ብላኝ እንደተለመደው ርቃ ሄደች፡፡ እፎይታ ተሰማኝ፡፡

አባ ገብረ ክርስቶስን አገኘኋቸው

አባ ገብረ ክርስቶስ የምንኩስና ልብሳቸውን እንደለበሱ በባዶ እግራቸው መጡ፡፡ ገና አንድ ፍሬ ልጅ ናቸው፡፡ ትሕትናና የተረጋጋ ስሜት ተላብሰዋል፡፡ ካሳለሙኝ በኋላ ከየት አንደመጣሁና  ለምን እንደፈለግኋቸው ጠየቁኝ፡፡ ስለ ገዳሙ አንድ ዘገባ ለመሥራት መምጣቴን ነገርኳቸው፡፡ ፈቃዳቸው ሆነ፡፡ ቆይታችንን ራሳቸውን በማስተዋወቅ እንዲጀምሩልኝ ጠየቅኋቸው፡፡

“የተወለድኩት ባሕርዳር ከተማ ውስጥ ነው፡፡ አሥራ ስምንት ዓመቴ ነው፡፡ ቤተሰቦቼ ሴቶች ልጆች በተከታታይ በመውለዳቸው ምክንያት ስለት ተስለው ነው የተወለድኩት፡፡ አባቴ በተሳለው ስለት መሠረት ሦስት ዓመት ሲሞላኝ ለጣና ቂርቆስ ገዳም ሰጠኝ፡፡ ከመንፈሳዊ ትምህርቴ ውጪ በዓለማዊ ትምህርት በአንድ ዓመት ሰባተኛ ክፍል ደርሻለሁ፡፡ አስራ አራት ዓመት ሲሞላኝ አቡነ እስትንፋሰ ክርሰቶስ ገዳም መነኮስኩ፡፡ ክህነትን ደግሞ የምስራቅ ጎጃም ሀገረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ከነበሩት ከብፁዕ አቡነ በርናባስ ተቀብያለሁ፡፡ መቀሌ ከሚገኘው ከሳቴ ብርሃን ፍሬምናጦስ መንፈሳዊ ኮሌጅ ሁለት ዓመት ከተማርኩ በኋላ በቤተ ክርስቲያን አገልግሎት ምክንያት እዚያ ልቀጥል ባለመቻሌ ቀሪውን አንዱን ዓመት ለአዲስ አበባ ቅድስት ሥላሴ መንፈሳዊ ኮሌጅ እንዲጻፍልኝ በማድረግ አጠናቅቄያለሁ፡፡ ወሎ ሰቆጣ ባሮ ኢየሱስ ገዳም፤ ራያ ቁልቁላ ቅድስት አርሴማ፤ አምቦ ወዴሳ መድኀኔዓለም ቤተ ክርስቲያናትን እንደ እግዚአብሔር ፈቃድ ሲገደሙና ሲሠሩ የበኩሌን ድርሻ ተወጥቻለሁ፡፡”

“በ2003 ዓ.ም. ኅዳር ላይ በእግዘአብሔር ፈቃድ ወደ ቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም ለመምጣት ችያለሁ፡፡ ሀገረ ስብከቱም ተቀብሎኝ እያገለገልኩ እገኛለሁ፡፡” በማለት ስለራሳቸው አወጉኝ፡፡

ስለ ተገኙት ጥንታዊ የዋሻ ቤተ መቅደሶች

“ዋሻዎቹ አንዴት ሊገኙ ቻሉ” አልኳቸው ሂደቱን እንዲነግሩኝ በመጓጓት፡፡

“እግዚአብሔር ከሙሴ ጀምሮ ለነቢያት፣ ለሐዋርያት፣ ለቅዱሳን አባቶቻችን ተገልጦላቸው ታላላቅ ተአምራትን አድርጓል፡፡ ዛሬም ወደፊትም ይቀጥላል፡፡ በዚህ ዘመን እግዚአብሔር ገለጠልን በማለት በሰይጣን ተመርተው ተአምራት አደረግን የሚሉ እንዳሉ ይታወቃል፡፡ ከዚህ ዓይነቱ መጠንቀቅ ያስፈልጋል፡፡ እኔ እጅግ ታናሽ ነኝ፡፡ እግዚአብሔር በወደደው ላይ አድሮ ታላላቅ ተአምራትን እንደሚያደርግ ሁሉ ወደዚህ ቦታ እንድመጣ አድርጓል፡፡ በእኔ ላይ አድሮ ሊሠራ የወደደውን እየሠራ ነው፡፡ ጊዜው ሲደርስ ሁሉም ነገር በእግዚአብሔር ኀይል የተከናወነ ነው፡፡ በራሴ ተነሳሥቼ ያከናወንኩት አንዳችም ነገር የለም፡፡ እግዚአብሔር ወደዚህ ቦታ ያመጣኝ ያለምክንያት አልነበረም፡፡ እግዚአብሔር እንዳመለከተኝ ቦታዎቹን በመጠቆም የቤተ መቅደሶቹ በሮች የሚገኙበትን ታኅሳስ 29 ቀን 2003 ዓ.ም. ጀምሮ እንዲቆፈር በማድረግ ትክክለኛ ቦታቸው ተገኝቷል፡፡” በማለት ቁጥብነት በታከለበት አነጋገር ተናገሩኝ፡፡

ከቤተ ክርስቲያኑ ወደ ደቡብ አቅጣጫ እየተጓዝን “የኦሪት መሰዊያ ታውቃለህ፤ ተቆፍሮ ከወጣበት ቦታ ጀምረን የተወሰኑትን የዋሻ ቤተ መቅደሶችን ላስጎብኝህ” አሉኝ፡፡

እየተከተልኳቸው የሰባቱን ቤተ መቅደሶች ስያሜ ዘረዘሩልኝ፡፡
የደብረ ቢዘን ቤተ መቅደስ፡- ወንዶች ብቻ የሚገቡበት ሲሆን ለሴቶች የተከለከለ ነው፡፡ ከሁሉም በመጠን ከፍ ያለና ብዛት ያላቸው ንዋያተ ቅዱሳት የያዘ ነው፡፡ በውስጡ ሦስት ቤተ መቅደሶች አሉት፡፡ በመጀመሪያ የተገኘውም ይህ ቤተ መቅደስ ነው፡፡

ቤተ ጎለጎ፡-
የኦሪት መሰዊያ ቤተ መቅደስ የነበረ ሲሆን የኦሪት መሰዊያው ከዚህ ቤተ መቅደስ ወጥቶ ነው ሜዳ ላይ የተቀበረው፡፡ በስፋት ከሰባቱ ቤተ መቅደሶች ሁለተኛው ነው፡፡ ሦስት ቤተ መቅደሶች አሉት፡፡ ቤተ መቅደሱ ከላይ የሰዎች መኖሪያ ትልቅ ጎጆ ቤት የተሠራበት ሲሆን ዋሻው ከመገኘቱ በፊት ነዋሪዎቹ ስለዋሻው የሚያውቁት ነገር አልነበረም፡፡ በውስጡ የመድኀኔዓለም ጸበል ይገኛል፡፡ የተለያዩ ንዋያተ ቅዱሳት በውስጡ ይገኛሉ፡፡ ወንዶች ብቻ ይገቡበታል፡፡

ቤተ መድኅን፡- በመጠን ሦስተኛው  ሲሆን በውስጡ ሦስት ቤተ መቅደሶች ይገኛሉ፡፡ በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን የነበሩት የአቡነ ማትያስ መቃብር የሚገኘው በዚህ ቤተ መቅደስ ውስጥ ነው፡፡ ወንዶችም ሆኑ ሴቶች ወደዚህ ቤተ መቅደስ መግባት ይችላሉ፡፡

ቤተ ጠበብት፡- ወንዶች ብቻ የሚገቡበት ቤተ መቅደስ ሲሆን ባለ አንድ ቤተ መቅደስ ነው፡፡ ከሁሉም የዋሻ ቤተ መቅደሶች በመጠን ትንሹ ነው፡፡

ቤተ ኤፍራታ፡- ወንዶችም ሆኑ ሴቶች መግባት የሚችሉ ሲሆን ባለ ሁለት ቤተ መቅደስ ነው፡፡

ቤተ ደብረ ብርሃን፡- ወንዶችና ሴቶች መግባት የሚችሉ ሲሆን ባለ ሁለት ቤተ መቅደስ ነው፡፡

ቤተ ደናግል፡- ሴቶች ብቻ የሚገቡበት ቤተ መቅደስ ነው፡፡

“ዋሻዎቹ ስያሜ ያገኙት እንዴት ነው፡፡” አልኳቸው ከቅጥር ግቢው እየወጣን ወደ ደቡብ አቅጣጫ በማቅናት፡፡

“ጥንት የራሳቸው ስያሜ እንደነበራቸው ይነገራል፡፡ ነገር ግን አሁን ስያሜውን የሰጠኋቸው እኔ ነኝ” አሉኝ፡፡

ጉብኝት

አብዛኛዎቹ ዋሻዎች በስተደቡብ ነው የሚገኙት፡፡ የተወሰኑ የመናንያን ቤቶች አልፎ አልፎ ይታያሉ፡፡

ከቤተ ክርስቲያኑ ቅጥር ግቢ በተወሰኑ ሜትሮች ርቀት በስተ ደቡብ አቅጣጫ ይዘውኝ በመሄድ አንድ በክብ ቅርጽ የተቆፈረ ጉድጓድ አጠገብKotere 04 ስንደርስ አስቆሙኝ፡፡ “የኦሪት መሠዊያው የወጣበት ጉድጓድ ነው” አሉኝ፡፡ ግር አለኝ፡፡ እንዳልገባኝ ሲረዱ “እንደእግዚአብሔር ፈቃድ ሰባት የዋሻ ቤተ መቅደሶችና ሦስት የሱባኤ ዋሻዎች በዚህ ገዳም ወስጥ ተገኝተዋል፡፡ የኦሪት መሠዊያው የነበረው በአንደኛው ውስጥ ሲሆን በ6ኛው መቶ ክፍለ ዘመን በዚህ ቦታ ላይ ሲያገለግሉ የነበሩት አቡነ ማትያስ የተባሉ አባት ከማረፋቸው በፊት የወርቅ የኦሪት መሠዊያውን ከቤተ መቅደሱ አውጥተው እዚህ ሜዳ ላይ በሦስት ሜትር ርቀት ቀብረውታል፡፡ የቀበሩበትም ዋናው ምክንያት እንዳይሰረቅ በመስጋት ነው፡፡ ከኦሪት መሰዊያው ጋር የኢዛናና የሌሎች ነገሥታት ሳንቲሞች፤ ንጉሥ ሳሞና የሚል ማኅተምና ቀንዲል አብረው ቀብረውት ነበር፡፡ የኦሪት መሠዊያው ክብ ቅርፅ ያለው ሲሆን የስምንት ነቢያት ምስል ተቀርጾበታል፡፡ እግዚአብሔር ረድቶኝ ተቆፍሮ ወጣ፡፡”

“ምን ማረጋገጫ አለዎት” አልኩ በጥርጣሬ፡፡

“አቡነ ማትያስ በብራና የጻፉት ያለፈውን ጊዜ፤ የነበሩበትን ዘመን ሁኔታና መጪውን ጊዜ የሚተነብይ “ዝንቱ መጽሐፍ ዘአቡነ ማትያስ” የተሰኘ መጽሐፍ እንዲሁም ገድለ አቡነ ማትያስ የተሰኙ መጻሕፍት እዚያው ዋሻው ውስጥ ተገኝቷል፡፡ ንዋያተ ቅዱሳቱን የት እንደቀበሯቸው ጭምር ያትታል፡፡ ገድላቸው በሦስት ክፍል የተከፈለ ሲሆን ሁለቱን ክፍል በራሳቸው መጻፉን ሲገልጽ የመጨረሻውን ክፍል ረድአቸው በነበሩት በአቡነ እንድርያስ ተጽፏል፡፡” እዚህ ቦታ ላይ የቅርስ ማስቀመጫ ሙዚየም ለመሥራት መሠረቱ ተጀምሯል፡፡ በቅርቡ የኦሪት መሠዊያውን ማንነታቸው ባልታወቁ ግለሰቦች ለማሰረቅ ጥረት ሲደረግ ስለተደረሰበት በጣም አስፈላጊ የሆኑት ቅርሶች በምሥጢራዊ ቦታ እንዲቀመጡ ተደርጓል፡፡ ስለዚህ ለማንም ለማሳየት አንችልም፡፡ ሁኔታዎች እስኪመቻቹ ድረስ በተለይም ይህ ሙዚየም እስኪሠራ ድረስ” አሉኝ፡፡ ፎቶ ግራፍ ካነሣሁት በኋላ ወደ አንደኛው ዋሻ ቤተ መቅደስ አመራን፡፡

ቤተ መድኅንን ለመጎብኘት አመራን፡፡ ቤተ መድኅን ከተገኙት የዋሻ ቤተ መቅደሶች መካከል በትልቅነቱ በሦስተኛ ደረጃ ይገኛል፡፡ ከዝናብና ከፍሳሽ ለመከላከል እንዲረዳው የዋሻው መግቢያ በቆርቆሮ ከላይ ተከልሏል፡፡ የአባ ገብረ ክርስቶስ ረድእ የሆነው ወጣት የዋሻውን የብረት በር ከፍቶልን ጧፍ አብርተን ወደ ውስጥ ገባን፡፡ ጥቅጥቅ ያለው ዋሻ በመጠኑም ቢሆን በጧፍና ባትሪ ብርሃን ተገፈፈ፡፡ ፊት ለፊት መግቢያው ላይ የእመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ምስለ ፍቁር ወልዳ ስእል ጎልቶ ይታያል፡፡ ዋሻው ከተነኘ በኋላ መሬቱ ላይ የላስቲክ ምንጣፍ ተነጥፎበታል፡፡ ከላይ እየሾለከ የሚገባው ውኃ መሬቱን አርጥቦታል፡፡ የዋሻው ጣሪያ ብዙም ከፍ ያለ ባይሆንም እንደልብ ያስቆማል፡፡ የዋሻው ግድግዳና ጣሪያ በስለት የተነካ አይመስልም፡፡ ባለ ሦስት ቤተመቅደስ እንደሆነ አባ ገብረ ክርስቶስ ነገሩኝ፡፡ በአራቱም ማእዘን የቤተ መቅደሶቹ መግቢያዎች ጠባብ  ቀዳዳዎች ይታያሉ፡፡ አንደኛው መግቢያ ግን ሰው ሊገባበት የሚያስችል አይመስልም፡፡ አባን ምን እንደሆነ ጠየቅኋቸው፡፡ የአባ ማትያስ መቃብር መሆኑን ነገሩኝ፡፡ መቃብራቸውንም ገብተው እንዳዩት አጫወቱኝ፡፡

ግድግዳው ላይ አልፎ አልፎ ለስእላትና ለሌሎች ንዋያተ ቅዱሳት ማስቀመጫ የሚሆኑ የተጠረቡና የተበሱ ቦታዎች ይታያሉ፡፡ ከዋሻው በስተቀኝና ግራ በጥቁር ቀለም መስቀል ተስሏል፡፡ ግድግዳው ላይ ተፈልፍሎ የተቀረጸ መስቀል ጎልቶ ይታያል፡፡ አንድ ከነሐስ የተሠራ ጽዋዕ እንዲሁም ከብርጭቆ የተሠራ ጽዋዕ ከነ እርፈ መስቀሉ በተዘጋጀላቸው ቦታዎች በክብር ተቀምጠዋል፡፡ በብራና የተሣሉ የምሥለ ፍቁር ወልዳና የሌሎችም ቅዱሳን ሥእላት በእርጅና ምክንያት ተቆራርጠው ይታያሉ፡፡ ከቅድሳት ሥእላት መካከል ብራማ ቀለም ባለው ፍሬም ውስጥ የሚገኝ በኢትዮጵያዊ የሥእል አሣሣል ዘይቤ የተሣለ ምስለ ፍቁር ወልዳ በተፈለፈለው ግድግዳ ቦታውን ይዟል፡፡ ከነሐስ የተሠራ ክብ ዐውድ ይታያል፡፡ እላዩ ላይ የአራት ዝሆኖች ቅርጽ ተቀርፆበታል፡፡ መሐሉ ላይ B.N 1874 የሚል ጽሑፍ ተቀርጾበታል፡፡ ለጸሎት በሚቆሙበት ቦታ ላይ ሲደክማቸው ለድጋፍ የሚጠቀሙበት በግራና በቀኝ  ክብ መያዣ ያላቸው ባለ ጌጥ ድጋፎች ተቸክለዋል፡፡ ዕድሜ ቢያደበዝዘውም በተለያዩ ጌጦች ያሸበረቀ መሶበ ወርቅ በተዘጋጀለት ቦታ እንደ ተቀመጠ ነው፡፡ ከእንጨት የተሠራ ጻሕል ዙሪያው በጌጥ የተቀረጸ  “አረገ ወይን አረገ ወርቅ” የሚል ጽሑፍ ተቀርጾበት በተፈለፈለው ግድግዳ ተቀምጧል፡፡ የአቡነ ማትያስ እንደሆነ የሚገመት ያረጀ ልብሰ ተክህኖ በወርቀ ዘቦ አሸብርቆ ተንጠልጥሏል፡፡ ከልብሰ ተክህኖው አጠገብ አንድ የእንጨትና አንድ ደግሞ ብርማ ቀለም ያለው የእጅ መስቀሎች ይታያሉ፡፡

አባ ገብረ ክርስቶስ መስቀሎቹን አንሥተው እያሳዩኝ የእንጨት መስቀሉ የአባ ማትያስ፤ ብርማ ቀለም ያለው የብረት መስቀል ደግሞ ረድአቸው የነበሩት የአባ እንድርያስ እንደሆነና ይህም ቤተ መቅደሱ ውስጥ በተገኘው መጽሐፍ መጠቀሱን ነገሩኝ፡፡ በእንጨት መስቀሉ ከላይ የአዳምና ሔዋን ምስል፤ ከታች ደግሞ የጌታችን የመድኀኒታችን ኢየሱስ ክርስቶስ ምስል ተቀርጾበታል፡፡ ቀጥሎም ከእንጨት የተሠራ የብራና መጻፊያ ብእር ከላይ ጭንቅላቱ በመስቀል ቅርጽ ተሠርቶ ይታያል፡፡ የአባ ማትያስ መቃብር ቤት መግቢያም በጠባቡ ተፈልፍሎ ይታያል፡፡

ቤተ መድኅን የዋሻ ቤተ መቅደስን ከሞላ ጎደል በዚህ መልኩ ቃኘሁት፡፡ ወደፊት ተደጋጋሚ ምርምሮችና ጥናቶች እንደሚያስፈልጉ ያመለክታልና በሰዓታት ውስጥ ሁሉንም መቃኘት እጅግ አዳጋች ነው፡፡ በአግራሞት ተደምሜ በቀደምት አባቶቻችን የሃይማኖት ጽናት ውስጤ በሐሴት እንደተሞላ ከዋሻው ውስጥ ወጣን፡፡

ቀጥሎ የጎበኘሁት የኦሪት መሠዊያ የነበረው ቤተ ጎልጎታ የተሰኘው ቤተ መቅደስ ነው፡፡ እስቲ እሱን ደግሞ አብረን እንጎበኘው ዘንድ ልውሰዳችሁ፡፡ አእምሮዬ ያንን ታሪካዊና ሃይማኖታዊ ዋሻ ለማየት ተጣድፏል፡፡ በአባቶቻችንና በእግዚአብሔር መካከል ይከናወን የነበረውን ሥርዓት መፈጸሚያ ቦታ ለማየት ቸኩያለሁ፡፡ ጆሮዬ ታሪኩን ለመስማት እንደ ጥንቸል ጆሮ ተቀስሯል፡፡

ከቤተ መድኅን በግምት 150 ሜትር ርቀት እንደ ተጓዝን ፊት ለፊታችን ግዙፍ የሣር ጎጆ ቤት ይታየናል፡፡ የኦሪት መሠዊያ ቤተ መቅደሱ ቤቱ ባረፈበት ቦታ ምድር ውስጥ ነው፡፡ የቦታው ባለ ይዞታዎች ለረጅም ዘመናት ኖረውበታል፡፡ነገር ግን ሳያውቁት ዛሬ ላይ ደርሰዋል፡፡ በቀረብን ቁጥር የልቤ ምት ጨመረ፡፡ አዲስ ነገር የማየትና የመስማት ጉጉቴ ናረ፡፡ የነዋሪዎቹን ግቢ ሰንጥቀን አልፈን ወደ ጓሮ ዞርን፡፡ የተቆፈረ ሳይሆን ቦታውን ለማመቻቸት በጥቂቱ የተደለደለ ስፍራ ላይ ስንደርስ የዋሻው መግቢያ ብረት በር ታየኝ፡፡ በሩን ከፍተን ገባን፡፡ ወደ ውስጥ ስንገባ ግን እንዲሁ በቀላሉ የሚያስገባ ሆኖ አልተገኘም፡፡ የመግቢያው ጠባብነት፤ የመሬቱ እርጥበት፤ እንደምንጭ የሚንጠባጠበው ውኃ መሬቱን በእግር ረግጦ ለመግባት ተቸገርኩ፡፡ በዚህ ላይ ቁልቁለታማ ነው፡፡ አባ ገብረ ክርስቶስ ጧፋቸውን ይዘው እንደቀልድ ቀድመውኝ ወረዱ፡፡ በእንብርክክ ለመግባት ሞከርኩ አልተሳካልኝም፡፡ ጭቃው ላይ ተቀምጬ ራሱ እያንሸራተተ ወስዶኝ ዋሻው መሐል ላይ አሳረፈኝ፡፡ የካሜራዬ አለመሰበር ካረጋገጥኩ በኋላ ምንም እንዳልተፈጠረ በመቁጠር በጧፍ ብርሃን እየተረዳሁ ውስጡን መቃኘቴን ቀጠልኩ፡፡

ዋሻው ሰፊ ነው፡፡ ባለ ሦስት ቤተ መቅደስ በመሆኑ ወደ ሦስቱም የሚወስዱ መግቢያ ቀዳዳዎች አሉት፡፡ ከመግቢያው በስተቀኝ ግድግዳ ላይ በትልቁ የተቀረጸ መስቀል ጎልቶ ይታያል፡፡ ከስር መሬቱ ላይ አንድ ጠፍጣፋና ክብ  በእውቅ ባለሙያ የተጠረበ የሚመስል ድንጋይ ተመለከትኩ፡፡  በመጠን የሜዳ ቴኒስ መጫወቻ ኳስ የሚያህል ክብ ድንጋይ እላዩ ላይ ተቀምጦበታል፡፡ ምን እንደሆነ አባ ገብረ ክርስቶስን ጠየቅኋቸው፡፡

አሳቸውም “እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከወዳጅዋ ከኢየሱስ ክርሰቶስ ጋር ወደ ግብጽ በተሰደደችበት ወቅት እዚህ ዋሻ ውስጥ ገብታ እረፍት ስታደርግ የተቀመጠችበት ነው፡፡” አሉኝ፡፡

ጠያቂ አእምሮዬ አላረፈም፡፡ “ምን ይሆን ማረጋገጫዎ” አልኳቸው፡፡

“በብራና የተጻፈው የአቡነ ማትያስ የትንቢት መጽሐፍ በደንብ ይገልጻል፡፡ ይህ ብቻ ሳይሆን የወደፊት የገዳሙ ሁኔታ፤ በዚህ ገዳም ውስጥ የሚገኙ አስፈላጊ ቅርሶች የት ቦታ እንዳኖሯቸው ሁሉ ይጠቁማል፡፡ ለእኔ ግን የተፈቀደልኝ እነዚህ ሰባቱ ቤተ መቅደሶችና ሦስቱ የሱባኤ ቤቶች እንዳወጣ ነው፡፡ በዚህ ቅዱስ ቦታ ላይ ያሉ ሌሎች ቅርሶች ግን ወደፊት እግዚአብሔር በፈቀደላቸው አባቶች ይወጣሉ፡፡” አሉኝ፡፡
ግድግዳውንና ጣሪያውን በካሜራዬ ለመቃኘት ሞከርኩ፡፡ በተለይ ጣሪያው ጥላሸት ወርሶታል፡፡ ለማረጋገጥ በጣቶቼ ዳሰስኩት፡፡  ጣቶቼ በጥላሸት ታተሙ፡፡ የኦሪት መሠዊያ ቤተ መቅደስ እንደነበር አልተጠራጠርኩም፡፡ ዋሻውን መቃኘቴን ቀጥያለሁ፡፡ ግድግዳው ላይ በጥቁር ቀለም የተሣለ የመስቀል ምልክት ይታያል፡፡ አጠገቡ ወደ ውስጥ በአራት ማእዘን የተጠረበና ሰፋ ያለ ቦታ ተመለከትኩ፡፡ አገልግሎት ይሰጥ የነበረ መንበር እንደሆነና የአዲስ ኪዳን ሥርዓት ይከናወንበት እንደ ነበር  ከአባ ገብረ ክርስቶስ ተረዳሁ፡፡ ሌላው አስገራሚው ነገር ያለማቋረጥ ከላይ የሚፈሰው የመድኀኔዓለም ጸበል ነው፡፡ ከላይ መኖሪያ ቤት አርፎበታል፡፡ ከስር ዋሻ ነው፡፡ መመራመር አላስፈለገኝም፡፡
ከዋሻው ስንወጣ የቀኑ የፀሐይ ብርሃን ለምሽት ተራውን በመልቀቅ ላይ ነበር፡፡ ከዚህ በላይ መቆየት አልቻልኩም፡፡ ከገዳሙ ወጥቶ ዳግም ስለ ዓለም ማሰብ አስጠላኝ፡፡ ከዚህ እግዚአብሔር ካዘጋጀው ምድራዊ ገነት ወጥቶ ምድራዊ ነገር ማሰብ አስፈራኝ፡፡ ነገር ግን ሕይወት ነውና አልቀረልኝም፡፡

የፈለቀው ጸበል

ሌሎቹን ቤተ መቅደሶች ለማየት አልቻልንም ጊዜ ገደበን፡፡ በሌላ ጊዜ ቀሪዎቹን ማየት እንደምንችል ተስማምተን ወደ ጸበሎቹ አመራን፡፡ በአጠቃላይ አምስት ጸበል የፈለቀ ሲሆን የመድኀኔዓለም፤ የኪዳነ ምሕረት፤ የመጥምቀ መለኮት ቅዱስ ዮሐንስ፤ የጻድቁ አቡነ ገብረ መንፈስ ቅዱስ፤ የአቡነ ማትያስ ናቸው፡፡ በቆርቆሮና በላስቲክ ተከልለው አገልግሎት በመስጥት ላይ ሲሆኑ በርካታ ድውያነ ሥጋ ተፈውሰውባቸዋል፡፡ 15 የፕሮቴስታንት እምነት ተከታዮች በጸበሉ ድነው ወደ እናት ቤተ ክርስቲያን ተመልሰዋል፡፡ 7 ሙስሊሞች በጸበሉ ተፈውሰው ተጠምቀው የእግዚአብሔር ልጅነትን አግኝተዋል፡፡

የሀገረ ስብከቱ እንቅስቃሴ በገዳሙ ዙሪያ

ገዳሙ የአካባቢው የትምህርትና የልማት ማእከል ለማድረግ አንዳንድ ፕሮጀክቶች እየተጠኑ ነው፤ ቀዳሽ ካህናት ተሟልተዋል፤ የገዳሙን ደህንነት ለመጠበቅ ጥበቃ ተመድቧል፤  ለቅርሶቹ ማስቀመጫ ካዝናዎች እየተዘጋጁ ነው፡፡ ወደፊት ሙዚየም ለመገንባት ጥረት እየተደረገ ይገኛል፡፡ ቦታውን ለማስተዋወቅ ብዙም ያልተሠራ ቢሆንም አንዳንድ ጥረቶች በመደረግ ላይ ናቸው፡፡ በቅርቡም በሥነ መለኮት ትምህርት እውቀት ያለው አስጎብኚ፤ እንዲሁም ብቃት ያለው ገዳሙን የሚያስተዳድር አባት ለመመደብ በዝግጅት ላይ እንገኛለን፡፡ አባ ገብረ ክርስቶስም በቦታው ተከብረው እንዲኖሩ ጥረት እናደርጋለን፡፡ በዚህ ቦታ ላይ ባለ ታሪክ ናቸውና፡፡ የማስተባበር ሥራ ሊሠሩ ይችላሉ” በማለት መጋቤ ስብሐት ሳህሉ ተሰማ ገልጸዋል፡፡

የአባ ገብረ ክርስቶስ የወደፊት እቅድ

ወደ ቤተ ክርስቲያኑ እያመራን አባ ገብረ ክርስቶስን ስለ ወደፊት እቅዳቸው ጠየቅኋቸው፡፡

“በዚሁ ሀገረ ስብከት አገና ውስጥ ዴሰነ የገጠር ቀበሌ ውስጥ ልዩ ስሙ ገጨ የሚባል ቦታ ላይ ልክ እንደ ቆጠር ገድራ የሚንቀሳቀሱና የማይንቀሳቀሱ ጥንታዊ የቤተ ክርስቲያን ንዋያተ ቅዱሳት ተቀብረው ይገኛሉ፡፡ እነዚህን ማውጣት ከአሁን በኋላ ያለኝ ትልቁ ሥራ ነው፡፡ ገጨ እንደ ቆጠር ገድራ ሰፊ ደን ባይሆንም ከ5 እስከ ሰባት ሄክታር ደን ያለበት ነው፡፡ ነገር ግን ቅርሶቹ ቶሎ ለማውጣት አልቻልንም፡፡ ከሀገረ ስብከቱ ጋር ብንነጋገርም በሂደት ይሠራል በሚል ተፈጻሚ አልሆነም፡፡ ቦታውም ለአንድ ኢንቨስተር የተሰጠ ነው፡፡ ባለሀብቱ ቦታውን ለመልቀቅ ፈቃደኛ ነው፡፡ እኔ ያለኝ ጊዜ በጣም አጭር ነው፡፡ እግዚአብሔር ወዴት እንደሚመራኝ አላውቅም፡፡ ነገር ግን የወጣትነት ዘመኔን በበረሀ ሆኜ ወደ እግዚአብሔር በጸሎት መትጋት ነው፡፡ ገጨ ላይ ያለውን ከእግዚአብሔር የታዘዝኩትን ሳልፈጽም መሄድ ግን አልችልም፡፡ ገጨ ገዳም ሆኖ ማየት ነው ምኞቴ፡፡ ጉዳዩ አሳሳቢ በመሆኑ ትኩረት የሚሰጠው ነው፡፡ ከሀገረ ስብከቱ፤ ከወረዳውና ከዞን አስተዳደር አካላት ጋር ሆነን መፍትሔ መፈለግ አለብን፡፡ ቅርሶቹ የሚገኙበትን ለማሳየት በእኔ በኩል ዝግጁ ነኝ፡፡ ወደፊት እኔ እዚህ ቦታ ላይ ላልኖር እችላለሁ፡፡ ስለዚህ ፈጥነን አንድ እልባት ላይ ማድረስ አለብን፡፡” በማለት ስጋታቸውን ገለጹልኝ፡፡

ያላሰብኩት የቤት ሥራ ተሸከምኩ፡፡ ይህንን ጉዳይ አጣርቼ መዘገብ እንዳለብኝ ተረዳሁ፡፡ የአህጉረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ብፁዕ አቡነ ቀሌምንጦስን፤ ዋና ሥራ አስኪያጁን መጋቤ ስብሐትንና የቦታው ባለ ይዞታና ባለ ሀብቱን ለማነጋገር ወሰንኩ፡፡


በጠዋት ገጨ ላይ ያለውን ሁኔታ ለማየት እንድንችል አባ ገብረ ክርስቶስና እኔ ተያይዘን አዳራችንን ወልቂጤ አደረግን፡፡ ባለ ሀብቱ የዚያው አካባቢ ተወላጅ በመሆናቸው በስልክ ለማግኘት አልተቸገርኩም፡፡ ለጠዋት በቦታው ላይ እንዲገኙ ተቀጣጠርን፡፡


ዴሰነ-ገጨ ላይ አለ ስለተባለውና በአባ ገብረ ክርስቶስ ስለተጠቆመው ቦታ የሀገረ ስብከቱ ሥራ አስኪያጅ መጋቤ ስብሐት ሳህሉ ተሰማን አነጋገርኩ፡፡


“መነኩሴው ባቀረቡት ጥያቄ መሠረት ጉዳዩ በሀገረ ስብከቱ ትኩረት ሰጥተነው እየተንቀሳቀስን ነው፡፡ በጥልቀት ጊዜ ወስዶ ማሰብና መወያየት ያስፈልጋል፡፡ ከሀገረ ስብከቱ ሊቀ ጳጳስ ከብፁዕ አቡነ ቀሌምንጦስ ጋር ተወያይተንበታል፡፡ ቅርሱ ካለ የቤተ ክርስቲያን ሀብት ስለሆነ መውጣት እንዳለበት እናምናለን፡፡ ስለዚህ በዚህ ጉዳይ ላይ በጥልቀት ተወያይተን መፍትሔ እንፈልጋለን፡፡” በማለት ምላሻቸውን ሰጥተዋል፡፡

ቆይታ ከአቶ ይቁም መንግሥት ነጋ ጋር

ዴሰነ - ገጨ

ዴሰነ ገጨ በጠዋት ተነሥተን ሄድን፡፡ ባለ ሀብቱ አቶ ይቁም መንግሥት ነጋ እዚያው አገኘናቸው፡፡ የባለሀብቱ ሀሳብ እነሆ፡፡


“ቦታው ለልማት ከመንግሥት የተረከብኩት ነው፡፡ ጫካውን በማስመንጠር ላይ እያለሁ ከአባ ገብረ ክርስቶስ ጋር በአጋጣሚ ተገኛኘን፡፡ ይህ ቦታ የእግዚአብሔር እንጂ ያንተ ቦታ አይደለም፡፡ በዚህ ቦታ ላይ የቤተ ክርስቲያን ቅርሶች አሉ አሉኝ፡፡ አላመነታሁም፡፡ ከባለቤቴ ጋር ተመካክሬ የእግዚአብሔርን ለእግዚአብሔር ለመስጠት ወሰንን፡፡ ቦታው የእግዚአብሔር የቅድሰና ስፍራ ሆኖ እኔ ከእግዚአብሔር ጋር ክርክር እፈጥር ዘንድ እኔ ማን ነኝ፡፡ በቦታው ቤተ ክርስቲያን ቢተከል በግንባር ቀደምትነት እሳተፋለሁ፡፡ ያፈራሁት ንብረት ሁሉ ከእግዚአብሔር ያገኘሁት ስለሆነ እሱን ማገልገል ከምንም በላይ ያስደስተኛል፡፡ ይህንን ጉዳይ ለማስፈጸም ከሀገረ ስብከቱም ሆነ ከመስተዳድር አካላት ጋር በመወያየት አንድ እልባት ላይ መድረስ አለብን፡፡ ቅርሶቹ ወጥተው እዚሁ ቦታ ላይ ቤተ ክርስቲያን መሥራት ይቻላል፡፡” የሚል ምላሽ ሰጡኝ፡፡


ስለ ቆጠር ገድራና ዴሰነ ገጨ ያገኘኋቸውን መረጃዎች ይዤ ወደ አዲስ አበባ ተመለስኩ፡፡ በጉዳዩ ዙሪያ ብፁዕ አባታችን አቡነ ቀሌምንጦስ የጉራጌ፤ ሀዲያና ስልጢ አህጉረ ስብከት ሊቀ ጳጳስን ለማነጋገር ጥረት አደረግሁ፡፡ የሚያውቁትን ይነግሩኝ ዘንድ ፈቃዳቸው ሆነ፡፡
ብፁዕ አቡነ ቀሌምንጦስ ስለ ቦታው ከተናገሩት

“ቦታው በረከት እንዳለው ውስጤ ይነግረኝ ነበር፡፡ በአገልግሎት ምክንያት በዚያ በኩል ስመላለስ ጫማህን አውጥተህ ግባ፤ በዚያም እረፍ የሚል ስሜት ይመላለስብኝ ነበር፡፡ የዋሻ ቤተ መቅደስና ቅርሶች መገኘታቸውን ሰማሁ፡፡ ማየትና ማረጋገጥ አለብኝ በማለት ቦታው ድረስ ሄጄ ከተገኙት ዋሻዎች መካከል አንዱ ውስጥ ገብቻለሁ፡፡ የተገኙትንም ቅርሶች ተመልክቻለሁ፡፡ ባየሁት ነገር በእግዚአብሔር ሥራ ተደንቄያለሁ፡፡” በማለት ነበር ብፁዕ አቡነ ቀሌምንጦስ የጉራጌ፤ ሀዲያና ስልጢ አህጉረ ስብከት ሊቀ ጳጳስ ስለ ቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም የገለጹት፡፡

በተጨማሪም ስለ ገዳሙ ሲናገሩ “ዋሻው ውስጥ ከተገኙት ቅርሶች መካከል ቅዱሳት ሥዕላት፤ ጽዋዕ፤ እርፈ መስቀል፤ አምድ፤ ሌሎችም ይገኙበታል፡፡ ጸሎተ ማርያምን ደግሜ ፤በገዳሙ የፈለቀውን ጸበልና ቦታውም ገዳም እንዲሆን ባርኬ ተመልሻለሁ፡፡ ቦታው ጥንት በገዳምነት አገልግሎት ይሰጥ እንደነበርና በተለይም በግራኝ መሐመድ ወረራ ሙሉ ለሙሉ መውደሙ አንዳንድ አባቶች ይናገራሉ፡፡ ጥንት ኧዣ የተባለው አካባቢ ሸዋ ውስጥ ከሚገኙ የቤተ ክርስቲያናችን የትምህርት ማእከላት አንዱ እንደነበርም ይገራል፡፡ የአካባቢው ነዋሪዎች ሌሊት ሌሊት የቅዳሴ ድምጽ እንደሚሰማቸው ይመሰክራሉ፡፡” በማለት የገለጹ ሲሆን የኦሪት መሠዊያ ዋሻና የኦሪት መሠዊያን መገኘት በተመለከተ ሲገልጹም “በእርግጠኛነት የኦሪት መሠዊያ ዋሻ እንደነበር ደፍሮ መናገር ያስቸግራል፡፤ የዋሻው ግድግዳና ጣሪያ በጥላሸት መሞላቱ ምናልባት አባቶቻችን የገጠማቸውን ወረራና መከራ ለመቋቋም ቅርሶችን ይዘው በዚያ ተጠልለው ሊሆን ችላል፡፡ በዚያም የጸሎትና የማዕጠንት ሥርዓት ስለሚያካሄዱ ጥላሸቱ ከዚያ የመነጨ ሊሆን ችላል፡፤ ነገር ግን ጥልቅ ጥናት በገዳሙ ላይ መደረግ አለበት፡፡ የኦሪት መሠዊያ የተባለውም ከእኔ ጉብኝት በኋላ የወጣ በመሆኑ አላየሁትም፡፡ የኦሪት መሠዊያ ስለመሆኑ መረጋገጥ አለበት፡፡” በማለት ስለ ገዳሙ በስፋት ገልጸዋል፡፡

የገዳሙን ክልል በሚመለከትም “የገዳሙን ይዞታ ለማስከበር ባደረግነው ጥረት ቦታውን የሰጡትን የዞንና የወረዳ የመንግሥት አስተዳደር አካላት ላደረጉልን በጎ ምላሽና ቀናነት የተሞላበት  ትብብር ምስጋናዬን አቀርባለሁ፡፡” በማለት ምላሻቸውን ሰጥተዋል፡፡

ብፁዕ አባታችን ዴሰነ ገጨ ላይ አለ ስለሚባለው ቅርስ ጠይቀናቸው ሲመልሱም  “በመነኩሴው ቦታው ላይ  ቅርሶች  ስለመኖራቸው መገለጹን ሰምቻለሁ፡፡ ነገር ግን ጉዳዩን በጥልቀት ማየት ይገባናል፡፡ የምናከናውነው አገልግሎት አገርንና ቤተ ክርስቲያንን የሚጠቅም መሆን አለበት፡፡ ቅድስት ቤተ ክርስቲናችን ሰላምን ነው የምትሰብከው፡፡ በመግባባትና በፍቅር ሊከናወን ያስፈልጋል፡፡ ከሀገረ ስብከቱ አስተዳደር አካላት፤ ከወረዳና ዞን የመንግሥት አስተዳደር አካላት፤ እንዲሁም ምእመናን ጋር በጋራ ተወያይተን ጠቃሚ ሥራዎችን መሥራት አለብን፡፤ ለዚህም ጊዜ ወስወደን ማየት፤ ማጤንና ማጥናት ያስፈልጋል፡፡ በጉዳዩ ላይ ትኩረት ሰጥተን እየሠራን ነው፡፡” በማለት ገልጸዋል፡፡

ገጨ ላይ ያሉት ቅርሶች ገና አልወጡም፡፡ ለቦታው ጥበቃ እንኳን የለውም፡፡ ጉዳዩ እጅግ አሳሳቢ ነው፡፡ ቤተ ክርስቲያን አንዲት ናት፡፡ በቆጠር ገድራና በዴሰነ ገጨ መካከል ያለው ርቀት ከ20 ኪሎ ሜትር አይበልጥም፡፡ በመወያየትና በመግባባት የቅድስት ቤተ ክርስቲያናችንን ሥርዓትና ትውፊት በጠበቀ ሁኔታ ተፈጻሚ መሆን ይገባዋል፡፡

ቆጠር ገድራ ላይ ያሉት የዋሻ ቤተ መቅደሶችም ጥበቃ መጠናከር ይገባዋል፡፡ ለጉብኝት በርካታ ጎብኚዎች እየሄዱ ስለሆነ በረከት ፈልጎ የሚመጣ እንዳለ ሁሉ ለስርቆትም የሚመጣ ስላለ በጉብኝት ወቅት ከፍተኛ ጥንቃቄ ያስፈልጋል፡፡ ቅርሶቹ ያሉበት ሁኔታ አስተማማኝ ለማድረግ ከሀገረ ስብከቱ ብዙ ይጠበቃል፡፡

በቀጣይ የቆጠር ገድራ መካነ ቅዱሳን ኪዳነ ምሕረት ገዳም የቅርስ ጥበቃ ኮሚቴን፤ የዞኑና  የወረዳው ባሕልና ቱሪዝም ቢሮ ሓላፊዎችን አነጋግሬ፤ እንዲሁም አዳዲስ መረጃዎች  አሰባስቤ ይዤላችሁ እቀርባለሁ፡፡

17 comments:

Getinet said...

Temesgen Amilakie

Zeeeeeeeeeee said...

Must read. Thanks to the almighty of GOD

Anonymous said...

Amlake kidusan yikber yimesgen.

leyu yilma said...

Weye yafetare sera sanebew betam temeseche nebere Egziabehare yemesegen

leyu yilma said...

Weye yafetare sera sanebew betam temeseche nebere Egziabehare yemesegen

Anonymous said...

This is above a miracle to my generation. Glory to the Almighty God!

Anonymous said...

THIS IS A GREAT, GREAT... MILLION TIMES GREAT EXPLORATION, TANKS TO THE ALMIGHTY GOD. MAY BE I'VE NO WORDS TO EXPRESS MY DEEPEST FEELINGS, THANKS TO THE ALMIGHTY GOD AGAIN. I ALSO WISH ABA GEBRE KIRISTOS LONGEVITY!!!

Anonymous said...

THIS IS A GREAT, GREAT... MILLION TIMES GREAT EXPLORATION, TANKS TO THE ALMIGHTY GOD. MAY BE I'VE NO WORDS TO EXPRESS MY DEEPEST FEELINGS, THANKS TO THE ALMIGHTY GOD AGAIN. I ALSO WISH ABA GEBRE KIRISTOS LONGEVITY!!!

Henok Tesfaye said...

10q for all
fetari ymesgen

asbet dngl said...

Weye yafetare sera sanebew betam temeseche nebere Egziabehare yemesegen

Anonymous said...

Dear Ahatitewahedo

Woooooooooow Egziabhere Yestacu DES yemil Zena

“እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከወዳጅዋ ከኢየሱስ ክርሰቶስ ጋር ወደ ግብጽ በተሰደደችበት ወቅት እዚህ ዋሻ ውስጥ ገብታ እረፍት ስታደርግ የተቀመጠችበት ነው፡፡” አሉኝ፡፡

Anonymous said...

Dear Ahatitewahedo

Woooooooooow Egziabhere Yestacu DES yemil Zena

“እመቤታችን ቅድስት ድንግል ማርያም ከልጇ ከወዳጅዋ ከኢየሱስ ክርሰቶስ ጋር ወደ ግብጽ በተሰደደችበት ወቅት እዚህ ዋሻ ውስጥ ገብታ እረፍት ስታደርግ የተቀመጠችበት ነው፡፡” አሉኝ፡፡

Anbessaw Fassil said...

My generation I said to you listen, listen to our fathers what they have said and told us....... all this miracles specially by the grace of GOD are appearing in our time, to show us that God is with us all the time and ETHIOPIA is a blessed nation. Our fathers told us their will be a blessed king to rule Ethiopia and that time ETHIOPIA will be rich in spirit serving GOG, rich in wealth and respected around the world. until then we will have suffering, displacement, bad government. I am wishing that day to see in my life time, what about you?

Let us praise God who gave us a 17 year old monk who can walk with GOD and let us get our father blessing. Pray for our church unity, pray for our monasteries WALDBA, pray for the peace of ETHIOPIA.

GOD BE PRAIZD FOR GIVING US SUCH MIRACLE IN OUR TIME.

Yohannes Ejigu said...


I thank god for all these !!!!
Emebetachin bsedete gizy Yarfcebte bmhonu betam des bilognal.
Egzizbher Yimesgen

Yohannes

Anonymous said...

Let us praise God who gave us a 17 year old monk who can walk with GOD and let us get our father blessing. Pray for our church unity, pray for our monasteries WALDBA, pray for the peace of ETHIOPIA. TANKS FOR AMLAKACHIN GETACHINE MEDEHANITACHEN EYESUS KIRISTOS LZELALEME ALEM !!!

Anonymous said...

Temesgen hulum beante hone yihonalim
Geta hoy betekirstyanacnn kemekera ignanm lijochnm kesekeken awtan

Maru Kebede said...

እናታለም ተዋህዶ ድንቅ ነሽ፣ ልጅሽ በመሆኔ ኩራት ይሰማኛ።